تاریخ چمن سلطان

با تشکر فراوان از استاد گرامی و معلم عزیزم جناب آقای علی اکبر عسگری که مطالب زیر به نقل از ایشان می باشد.

برای مقدمه ویژگی ها و مشخصات جغرافیایی و طبیعی زادگاهمان را خدمتتان تقدیم می کنم .

چمن سلطان در شرق لرستان و آخرین روستای استان و هم مرز با استان اصفهان در طول جغرافیای تقریبا ۴۹درجه۴۱دقیقه ۳۰ثانیه و در عرض۳۳درجه۲۳دقیقه ۴۵ثانیه در شمال خط استوا و شرق نصف النهار گرینویچ قرار دارد . ارتفاع آن حدود۲۰۰۰متر از سطح آبهای آزاد است .شیب عمومی زمین به طرف غرب و جنوب غربی است و به همین دلیل تمام آبهای جاری ناشی از نزولات جوی به سمت خوزستان روان می شود . به دلیل ارتفاع زیادو شیب زمین و همچنین ضعف آبخان ها و نوع خاک و لایه های سفره های زیر زمینی اب این منطقه نسبتا کم آب و سفره های زیر زمینی ان فقیر است .همچنین شیب زیاد زمین و قرار داشتن آن در روی خط تقسیم اب بیشتر روان آبهای اینجا نیز به سرعت از دسترس منطقه خارج می شود . آب و هوای منطقه معتدل کوهستانی است .تابستان های خنک و زمستان های نسبتا سرد ویژگی آب و هوایی منطقه است . به دلیل نوع آب و هوا جزء ییلاقات خوش آب و هوا می باشد .کشاورزی و دامپروری از مشاغل اصلی مردمان منطقه است . گندم و جو .گیاهان علوفه ای و حبوبات محصول اصلی منطقه است . به دلیل نوع آب و هوا و خاک محصولات جالیزی و میوه هایی که در اینجا بعمل می آیند از طعم و مزه ی خاص و مطلوبی بر خور دار هستند .

بخش تاریخی

انچه از شواهد و آثار تاریخی و همچنین از نوشته ها ی سیاحان و کتب تاریخی و مطالب پراکنده که در اطراف منطقه نوشته شده است .چمن تا قبل از صفویه مسکونی نبوده .البته منظور خود چمن سلطان نیست بلکه این منطقه منظور من است اسامی بعضی مزارع اطراف بیانگر این است که سکونتگا های کوچک و کم جمعیت وجود داشته .اسامی نظیر قادر کنده .دهگاه . کهنه قاله ( قلعه) .مال گپ و..... موید این حرف است . منطقه چمن جزءییلاقات و چراهگاه های بختیاری بوده و تیول انها به حساب می آمده .خوانین چهارلنگ که عموما اهل دزک چهار محال بودند مالک مراتع این منطقه بودند اما مسقط الراس انها چهار محال بوده . در زمان شاه عباس صفوی وقتی پایتخت از قزوین به اصفهان انتقال پیدا کرد . شاه عباس هم برای جلوگیری از ایلغار عشایر کوچ رو که هر از چند گاه به یکجانشینان این محدوده حمله می کردند و هم به دلیل سیاست های قومی این پادشاه که اقوام قدرتمند را ناچار به کوچ از محل اصلی زندگیشان و سکونت در مناطق دیگر می کرد مثلا گروهی از کردها را به خراسان شمالی کوچ داد که امروز به نام کرمانج شناخته می شوند . الغرض این پادشاه مردمی از مناطق ایروان و گنجه و گرجستان و ارامنه ی ارمنستان را به این ناحیه کوچاند و ساکن این مناطق کرد به انها زمین داد تا هم کشاورزی و دامپروری کنند و هم هر گاه عشایر قصد ایلغار یا حمله به پایتخت جدید یعنی اصفهان را داشتند با آنها مقابله نمایند . دلیل این ادعا ارامنه ی ساکن در روستاهای فیقام و شهریار .سنگ سفید و دوزان .زرنه و گرجی های افوس و شش جوان و فریدون شهر و بوئین و همچنین ترک زبانانی است که از چمن تا حدود تیران سکونت دارند .

تاریخی بخش دوم

مزارع و مکان های که دربخش اول به آن ها اشاره شد .همه قبل از چمن فعلی مسکونی بودند . نمی توان به طور قطع تاریخ سکونت در این ناحیه را بیان کرد .اما به طور تخمین ( البته خود چمن فعلی این مقدار سابقه ی سکونت ندارد ) نزدیک به ۶۰۰ تا ۷۰۰ سال اثار سکونت در اطراف این منطقه وجود دارد . در این مورد در بخش های بعد سخن خواهیم گفت

اما در محل فعلی .ابتدا قلعه و به نوعی اگر بشود گفت حاکم نشین کهنه قلعه بوده .محل فعلی شهرداری و دانشسرای قبلی . گورستان آنها جای بوده که الان دفتر مخابرات است پشت قلعه ی هوشنگ خان . خود بنده سنگ قبرهای با قدمت بیش از دویست سال را در انجا دیده ام . شواهد نشان می دهد که قراتکنی ها اولین گروه ساکن در این محل می باشند ( در مورد این طایفه توضیح خواهم داد .پایان بخش دوم

تاریخی بخش سوم

روستاها را در ایران از نظر مورفولوژی یعنی شکل و سیمای ظاهری به دو دسته ی متمرکز و پراکنده تقسیم می کنند .روستای پراکنده یا خانه باغی عمدتا مخصوص نواحی پر آب شمال کشور است .که هر کشاورز خانه ی خود را در کنار زمین کشاورزیش می سازد و خانه های روستا پراکنده و دور از هم است . روستای متمرکز یا مجتمع مثل چمن .خانه ها در کنار هم و معمولا نزدیک یک منبع آب در کنار چشمه یا قنات ساخته می شوند .معمولا محل روستا را در جایی انتخاب می کنند که زمینش مناسب کشت نباشد . البته دلایل تمرکز یا پراکندگی روستاها متعدد است که خارج از حوصله ی عزیزان است که مورد به مورد را من توضیح دهم . بجز شمال ایران در بقیه نواحی روستاها از نوع متمرکز هستند .پس چمن روستای متمرکزی است که هسته ی اولیه ی انبر روی بلندی بنا شده است .چون در قبل از اصلاحات ارضی سال ۱۳۴۱ مالکیت زمین از خوانین بوده .این بلندی پر شیب را به رعیت خود برای ساختن خانه داده اند . زمین مسطح و قابل کشت را برای خانه سازی استفاده نمی کردند.

تا قبل از انقلاب مشروطه چمن خرده مالک بود و سرداراشجع حاکم اصفهان اقدام به تصاحب املاک این منطقه می کند و بعد از او پسرش مراد خان تیول دار می شود .بعد مشروطه امیر افخم که از مشروطه خواهان و بختیاری بوده و از فاتحین تهران .املاک چمن به نام او می شود و بعد محمد رفیع پسرش و بعد او فرزندش هوشنگ خان که هفت لنگ بودند .البته قسمتی از املاک چمن را هم تجاری اراکی به نام نوذری خریداری می کند و سهم او همان مزراعی هست که ده درصد انرا وقف کرده و هنوز هم اوقافی هستند.

چمن سلطان وطن من...